Referentie
home begrippen chronologie hoofdrolspelers kabinetten zetelverdeling links

CHRONOLOGIE


1848 Grondwetswijziging legt basis voor de parlementaire democratie. Invoering beperkt kiesrecht.
1879 Oprichting eerste politieke partij: de ARP (gereformeerden).
1887 Uitbreiding kiesrecht tot helft volwassen mannen.
1917 Pacificatie: invoering algemeen mannenkiesrecht kiesrecht, gelijkstelling openbaar en bijzonder onderwijs.
1922 Invoering vrouwenkiesrecht.
1930 Radiozendtijd gelijk verdeeld over AVRO, KRO NCRV en VARA.
1939 Socialisten voor het eerst in de regering.
1940 10 mei Duitse inval in Nederland. Begin van vijf jaren bezetting. Regering wijkt uit naar Londen.
1945 5 mei Bevrijding van Duitse bezetting
7 mei Vorming Stichting van de Arbeid.
1946 Oprichting Partij van de Arbeid (PvdA).
Oprichting Katholieke Volkspartij (KVP).
PvdA en KVP vormen rooms-rode coalitie.
1947 Invoering Noodwet Ouderdomsvoorziening, de voorloper van de AOW.
1948 Oprichting Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD).
Eerste kabinet-Drees, bestaand PvdA, KVP, CHU en VVD.
1949 Industrialisatienota van het kabinet-Drees. Begin industrialisatiebeleid.
1950 Oprichting Sociaal-Economische Raad (SER).
1951 2 oktober Eerste televisie-uitzending in Nederland.
1952 Oprichting ministerie van Maatschappelijk Werk. Doel: versterking van het gezin.
1954 Bisschoppelijk Mandement: katholieken mogen zich niet inlaten met het socialisme.
1955 Motie-Tendeloo: verzoek om opheffing arbeidsverbod gehuwde vrouwen.
Journalist Jan Vrijman bedenkt begrip nozems.
1956 KVP en PvdA fel tegenover elkaar in verkiezingsstrijd.
Algemene Ouderdomswet (AOW) ingevoerd.
Rechtsonbekwaamheid gehuwde vrouw opgeheven.
Marga Klompé wordt eerste vrouwelijke minister.
Rellen rond vertoning muziekfilm Rock around the Clock.
1958 Val vierde kabinet-Drees. Einde van twaalf jaar rooms-rode coalities.
1962 Eerste rechtstreekse tv-uitzending uit Tweede Kamer.
1963 Einde geleide loonpolitiek; begin explosieve loongroei.
Invoering Algemene Bijstandswet.
Introductie anticonceptiepil.
Bisschop Bekkers keurt geboortebeperking goed.
1964 januari De scène 'Beeldreligie' in het tv-programma Zo is het toevallig ook nog 's een keer (VARA) leidt alom tot grote verontwaardiging.
Eén miljoen auto's in Nederland.
1965 25 maart KVP, ARP en PvdA sluiten akkoord over open omroepbestel. Verzuilde bestel blijft bestaan, maar nieuwe omroepen kunnen worden toegelaten.
25 mei Oprichting Provo.
1966 10 maart Rellen bij huwelijk koningin Beatrix en prins Claus.
13/14 juni Dode en gewonden bij gewelddadige rellen in Amsterdam.
Oprichting Nieuw Links in de PvdA.
13/14 oktober Nacht van Schmelzer: val kabinet-Cals leidt tot vertrouwensbreuk katholieken en sociaal-democraten.
14 oktober Oprichting D'66.
TROS treedt toe tot omroepbestel.
1967 februari Confessionelen verliezen meerderheid in de Tweede Kamer
november Publicatie Het onbehagen van de vrouw van Joke Smit leidt begin tweede feministische golf in.
1968 april Linkse katholieken richten uit onvrede met KVP-koers de Politieke Partij Radicalen (PPR) op.
oktober Oprichting Man, Vrouw, Maatschappij (MVM, onderdeel van tweede feministische golf.
1969 maart Anti-KVP-resolutie markeert radicalisering PvdA.
mei Studenten bezetten Maagdenhuis, Universiteit van Amsterdam en eisen 'democratisering' van het onderwijs.
Oprichting Kabouterbeweging.
1970 januari Oprichting Dolle Mina, de feministische variant van Provo.
juni Massaal popfestival in Kralingse Bos, Rotterdam. Hoogtepunt hippiebeweging in Nederland.
1971 Eerste abortuskliniek geopend.
Mogelijkheden echtscheiding verruimd.
16 april PvdA, PPR en D'66 presenteren links schaduwkabinet.
1972 PvdA, PPR en D'66 presenteren gezamenlijk verkiezingsprogramma Keerpunt '72.
29 november Links wint verkiezingen, maar haalt geen meerderheid.
1973 11 mei Kabinet-Den Uyl van start.
oktober Oliecrisis leidt wereldwijde economische recessie in.
1974 Installatie Emancipatiecommissie.
1975 Door economische recessie moet kabinet-Den Uyl bezuinigen.
1976 1 januari Socialistische vakbonden (verenigd in NVV) en katholieke bonden (verenigd in NKV) gaan samen in Federatie Nederlandse Vakverenigingen (FNV), de grootste bond van Nederland.
13 januari Topondernemers waarschuwen Den Uyl in open brief: laat bedrijven met rust.
mei Crisis rond abortuskliniek Bloemenhove. Bezetting voorkomt sluiting door minister van Justitie Van Agt.
december KVP, ARP en CHU besluiten bij verkiezingen mee te doen met één CDA-lijst.
1977 22 mei Kabinet-Den Uyl valt over de grondpolitiek.
25 mei PvdA wint tien zetels bij verkiezingen.
19 december Kabinet-Van Agt/Wiegel treedt aan.
1979 januari 'Tweede Oliecrisis' luidt begin nieuwe wereldwijde recessie in.
december NAVO-dubbelbesluit over plaatsing kruisraketten.
1980 februari/maart Massale vakbondsacties tegen looningreep kabinet.
30 april Krakersrellen bij kroning koningin Beatrix.
september/oktober ARP, CHU en KVP gaan samen in CDA.
1981 Compromis over abortus: bestaande 'soepele' praktijk wordt, aangevuld met extra regels, bij wet gehandhaafd.
26 mei PvdA verliest verkiezingen, maar CDA en VVD raken meerderheid kwijt.
11 september Kabinet Van Agt/Den Uyl.
21 november Eerste massale demonstratie tegen kruisraketten.
1982 12 mei Val kabinet Van Agt/Den Uyl.
4 november Eerste kabinet-Lubbers treedt aan.
17 november Akkoord van Wassenaar: werkgevers en werknemers maken principe-afspraak over loonmatiging.
1983 16 september Kabinet verlaagt uitkeringen.
23 oktober Tweede massale demonstratie tegen de kruisraketten.
1984 Werkloosheid op hoogtepunt: 850.000 werklozen; begin economisch herstel.
1986 Tweede kabinet-Lubbers. Kok volgt Den Uyl op als PvdA-leider.
1989 2 mei Val tweede kabinet-Lubbers. Breuk tussen CDA en VVD. CDA gaat weer met PvdA regeren.
1994 Vorming eerste paarse kabinet van PvdA, VVD en D66. Wim Kok wordt premier.
1998 Aantreden tweede paarse kabinet, in zelfde samenstelling, opnieuw onder leiding van Kok.